جاپلق, بخش و ناحیه ای قدیمی در شمال شرقی استان لرستان .

بخش جاپلق در نیمة شمالی شهرستان ازنا قرار دارد و مشتمل است بر دو دهستان (جاپلق غربی به مرکزیت آشورآباد و دهستان جاپلق شرقی به مرکزیت مؤمن آباد) و یک شهر به نام مؤمن آباد که مرکز بخش به شمار می رود. این بخش از شمال و شمال شرق به شهرستانهای سربند و خمین (در استان مرکزی ) از مشرق و جنوب به شهرستان الیگودرز و از مغرب به شهرستان دورود/درود محدود است . رشته کوه اشترانکوه از رشته کوه زاگرس در آن امتداد دارد. رودهای کمندان ازنا و آشورآباد در آن جریان دارند. چشمة «دره دراز» در آن واقع است .

این بخش از گیا بادام کوهی سیب کوهی گیلاس انگور انجیر زرشک بنه آویشن گل گاوزبان گل خطمی ریواس کنگر گون موسیر و رستنیهایی برای چرای دام دارد و از زیا دارای روباه خرگوش گرگ خرس گراز شغال بز قوچ میش کوهی کبک دری تیهو و فاخته است ( فرهنگ جغرافیائی آبادیها ج 58 ص 137).

محصولات عمدة جاپلق گندم جو حبوبات و فرآورده های باغی است . دامداری آن اهمیت دارد. قالی بافی با طرح الیگودرزی و نقشهای محلی از صنایع دستی آنجاست . جاپلق دارای معادنی چون سنگ لاشة موزاییکی سیلیس و سنگ تالک است (همان ج 58 ص 137ـ 138).

در 1316 ش بخش جاپلق و بربرود به مرکزیت الیگودرز در شهرستان بروجرد تشکیل شد. در 1329 ش جاپلق دهستانی با 153 آبادی ذکر شده است ( رجوع کنید به ایران . وزارت کشور. ادارة کل آمار و ثبت احوال ج 2 ص 138). در تقسیمات کشوری 1355 ش بخش جاپلق مشتمل بر دهستانهای

جاپلق غربی و سیلاخور و تابع شهرستان الیگودرز بود. در تقسیمات کشوری 1373ش چهار دهستان به نامهای جاپلق غربی جاپلق شرقی پاچه لک غربی و سیلاخور شرقی در شهرستان الیگودرز ضبط شده است ( رجوع کنید به ایران . وزارت کشور. معاونت سیاسی و اجتماعی 1373 ش ص 16). پس از تأسیس شهرستان ازنا در آبان 1373 بخش جاپلق در مهر 1374 با دو دهستان جاپلق شرقی و جاپلق غربی در تابعیت شهرستان ازنا در آمد ( رجوع کنید به همو 1374 ش ص 43). سپس طبق تصویبنامة هیئت وزیران (ش 13658/ ت 21023 ک ) آبادی مؤمن آباد در مهر 1378 تبدیل به شهر و مرکز بخش جاپلق شد ( رجوع کنید به همو 1382 ش ذیل «استان لرستان »). طبق سرشماری 1375ش جمعیت این بخش 348 16 تن بوده است .

زیارتگاههای امامزاده قاسم و شاهزاده ابراهیم فرزند امام محمدباقر علیه السلام و تپه ای باستانی به نام «قلعه خرابه » نیز در این بخش واقع است ( فرهنگ جغرافیائی آبادیها ج 58 ص 138). راه آهن تهران ـ اهواز از طریق ازنا ـ مؤمن آباد ـ شاه زند از این بخش می گذرد