مدیریت ریسک سیلاب شهری، راهکاری بر حفاظت از زیست بوم‌ها (مطالعه موردی: شهر اراک)

منبع: مجله قوم زیست شناسی و حفاظت, 1(2), 48-60.

https://ethnobiocons.qom.ac.ir/

doi: 10.22091/ethc.2024.10558.1018

نویسندگان

• محمود قدبیگی 1
• حمید مظاهری 2
• هما شفیعی 2
• مهدی مردیان 3

1 کارشناسی ارشد، گروه عمران، دانشکده عمران، دانشگاه آزاد اسلامی، خمین، ایران.

2 استادیار، گروه عمران، دانشکده عمران، دانشگاه آزاد اسلامی، خمین، ایران.

3 پژوهشگر هیدرولوژیِ محیط‌زیست، دکتری آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.

چکیده

هدف: آگاهی از تغییرات ریسک سیلاب شهری در ارتباط با فعالیت‌های انسانی و تغییرات کاربری اراضی در حوضه‌های آبخیز شهری نقش تعیین کننده‌ای در حفاظت از زیست بوم‌ها دارد. در پژوهش حاضر به بررسی مدیریت ریسک سیلاب شهری اراک به عنوان راهکاری بر حفاظت از زیست بوم‌ها پرداخته شد.
مواد و روش‌ها: با تعریف ریسک‌های مرتبط با منشاء، یک برنامه مدیریتی بر اساس اولویت‌بندی راهکارهای مدیریت ریسک سیلاب شهری اراک ارائه شد. ابتدا با استفاده از مدل تصمیم‌گیری چندمعیاره AHP، ریسک‌های مختلف سیلاب وزن‌دهی شدند. سپس، لایه‌های مکانی ریسک‌ها از بانک‌های اطلاعاتی استخراج شدند تا نقشه مکانی پتانسیل ریسک بر اساس لایه‌های وزن‌دار تهیه شود. در مرحله بعد، 13 استراتژی برای مدیریت ریسک سیلاب شهری اراک بر اساس مرور سوابق تحقیق و نظر کارشناسان خبره تعیین شد. سپس با استفاده از مدل TOPSIS، اولویت‌بندی گزینه‌ها انجام شد.
نتایج: نتایج نشان داد در معیار توپوگرافی عامل شیب با وزن 65/0، در معیار تراکم عامل جمعیت با وزن 452/0 و در معیار هیدرولوژی عامل فاصله از شبکه رودخانه و آبراهه با وزن 70/0 اثر بیشتری نسبت به سایر زیرمعیارها دارند. همچنین نتایج نشان داد، حدود 777 هکتار از مساحت شهر که 63/6 درصد را شامل می‌شود و عمدتاً مرکز شهر و پیرامون رودخانه کرهرود را در بر می‌گیرد، دارای پتانسیل ریسک بالای سیلاب است. در این مناطق که پتاسیل ریسک سیلاب شهر اراک بالاتر است، عمدتاً شیب کمتر، فاصله تا رودخانه و مسیل‌ها کمتر و تراکم جمعیت بالاتر می‌باشد. در بخش اولویت‌بندی راهکارها مشخص شد که ساماندهی دیواره و بستر رودخانه با ضریب نزدیکی 8872/0 به عنوان گزینه برتر شناخته شده است و پس از آن رفع تصرف و آزادسازی با ضریب نزدیکی 7945/0 قرار دارد. در اولویت‌های بعدی نیز، لایروبی مسیل رودخانه، بهینه‌سازی ابعاد دهنه پل‌ها، آگاه‌سازی و افزایش دانش عمومی قرار دارند.
نتیجه‌گیری: در جمع‌بندی کلی از این پژوهش باید بیان کرد که مدیریت ریسک سیلاب شهری اراک، به منظور حفاظت از زیست بوم‌های انسانی، نیازمند مشارکت همه بخش‌های جامعه است.

کلیدواژه‌ها: سیلاب، کلانشهر اراک، مدل AHP، مدل TOPSIS، مدیریت ریسک

کاربرد GIScience در حفاظت از زیست‌بوم‌ها

کاربرد GIScience در حفاظت از زیست‌بوم‌ها با تأکید بر احیاء و تعادل‌بخشی منابع آب زیرزمینی (مطالعه موردی: دشت اراک)

• مهدی مردیان 1
• محمود قدبیگی 2
• میترا جودکی 2
• حسین اکبری 2

1 پژوهشگر هیدرولوژیِ محیط‌زیست و دانش‌آموخته دکتری آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.

2 شرکت سهامی آب منطقه‌ای مرکزی، اراک، ایران.

چکیده

علم اطلاعات جغرافیایی (GIScience) با در اختیار داشتن فناوری‌های مکان‌محور همچون سیستم موقعیت‌یاب جهانی، سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی، کمک شایانی به مطالعات مختلف در علوم زمین ازجمله حفاظت از زیست‌بوم‌ها داشته است. در پژوهش حاضر، به کاربرد این علم در پروژه‌های 15 گانه طرح احیاء و تعادل‌بخشی منابع آب زیرزمینی که هدف آن حفاظت از زیست‌بوم‌ها برای سلامت محیط‌زیست است، در دشت اراک پرداخته شد. پروژه‌های این طرح در سه بخش 1- تولید و تدقیق داده‌ها و اطلاعات، 2- کنترل، نظارت و بهره‌برداری، 3- ذخیره‌سازی آب در آبخوان‌ها تعریف شده است. در هر بخش ضمن معرفی پروژه و زیرپروژه‌های مرتبط، کاربرد GIScience مشخص گردید. همچنین لایه‌های عمومی و موضوعی و نیز مدل‌های تصمیم‌گیری در برخی از این پروژه‌ها معرفی شدند. در یک جمع‌بندی کلی می‌توان به این نکته اشاره کرد که بیشتر پروژه‌های طرح احیاء و تعادل‌بخشی مکان‌محور در حفاظت از زیست‌بوم‌ها هستند و مدیریت داده‌ها از مرحله جمع‌آوری تا نمایش نیازمند فن‌آوری‌های جغرافیایی است که GIScience به خوبی می‌تواند این پروژه‌ها را برای سلامت محیط‌زیست انسان، گیاه و سایر جانوران به منظور تأمین آب مورد نیاز مدیریت کند.

کلیدواژه‌ها: حفاظت، زیست‌بوم‌، احیاء و تعادل‌بخشی، اطلاعات جغرافیایی، مدیریت، منابع آب

منبع: مجله قوم زیست شناسی و حفاظت, 1(1), 56-69.

https://ethnobiocons.qom.ac.ir/

doi: 10.22091/ethc.2023.9711.1006

اولویت‌بندی پروژه‌های طرح احیاء و تعادل‌بخشی منابع آب زیرزمینی ب

اولویت‌بندی پروژه‌های طرح احیاء و تعادل‌بخشی منابع آب زیرزمینی با هدف افزایش کارايی و بهره‌وری آب

مهدی مردیان1، رضا عظیمی2، احمد باقری3، حسین اکبری4

1. پژوهشگر هیدرولوژیِ محیط‌زیست و دانش آموخته دکتری آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، [e-mail]
2. مدیر دفتر حفاظت و بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی شرکت آب منطقه‌ای مرکزی
3. کارشناس منابع آب و دانش‌آموخته کارشناسی ارشد علوم و مهندسی منابع آب دانشگاه ملایر
4. مدیر بهره‌برداری و نگهداری از تأسیسات آبی و برق آبی شرکت آب منطقه‌ای مرکزی

چكيده

مدیریت همه‌جانبه در هنگام اجرای پروژه از جمله مدیریت هزینه‌ها باید از درجه اهمیت بالایی برخوردار باشد. در این میان، هزینه‌های متحمل بر پروژه‌ها از جمله پروژه‌های مدیریت منابع آب نیز بسیار متنوع و پیچیده هستند. با توجه به اهمیت موضوع، در این تحقیق به اولویت‌بندی پروژه‌های طرح احیاء و تعادل‌بخشی منابع آب زیرزمینی با هدف افزایش کارايی و بهره‌وری آب پرداخته شد تا در مدیریت هزینه کردها نیز برنامه مناسبی توسط مدیران اجرایی ارائه شود. ابتدا 10 معیار (پروژه) طرح بر اساس برنامه عملیاتی شرکت مدیریت منابع آب شناسایی شدند. سپس بر اساس روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی و بر اساس نظرات کارشناسان منابع آب، داده‌های حاصل از پرسشنامه مقایسه زوجی در نرم افزار Expert Choice تنظیم شد و به تجزیه و تحلیل داده‌ها پرداخته شد. با توجه به نتایج، پروژه‌های پر و مسلوب‌المنفعه نمودن چاه‌هاي غيرمجاز و تعيين تكليف چاه‌هاي محفوره قبل از 85، مهمترین معیارهای تأثیرگذار بر افزایش کارايی و بهره‌وری آب معرفی شدند. نتیجه این تحقیق می‌تواند به عنوان یک ابزار تسهیل‌گر باشد تا با اولویت بخشیدن به پروژه‌های طرح مذکور، علاوه بر مدیریت بهتر منابع آب، در مدیریت هزینه‌کردها نیز برنامه مناسبی پیشنهاد داد.

واژه‌های کلیدی: منابع آب، طرح احیاء و تعادل‌بخشی، بهره‌وری آب، مدیریت هزینه‌کردها، مدل AHP

سومین کنفرانس دوسالانه اقتصاد آب-1401- تهران

مقایسه و ارزیابی مدل‌های هوشمند و زمین‌آمار

مقایسه و ارزیابی مدل‌های هوشمند و زمین‌آمار به‌منظور تحلیل تغییرات مکانی کیفیت آب زیرزمینی (دشت کمیجان)

 

1- مه نوش مقدسی*،  2- مهدی مردیان، 3- محسن پارسا

1- دانشیار گروه مهندسی آب دانشگاه اراک؛ 2- دانش آموخته دکتری آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری؛ 3- دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی آب دانشگاه اراک

پژوهشنامه مدیریت حوزه آبخیز، 12(24)، 64-54.

 

چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: امروزه با توسعه بخش شهری، صنعتی و کشاورزی استفاده از آب­های زیرزمینی اهمیت بیشتری یافته است. بنابراین پایداری و توسعه بهره برداری از آب های زیرزمینی برای انواع مشتریان و اهداف مختلف، امری ضروری است که ویژگی های کمی و کیفی آن مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد.
مواد و روش­ ها: شبکه عصبی تطبیقی فازی (FANN) و روش زمین آماری مبتنی بر سیستم اطلاعات جغرافیایی برای دشت کمیجان، استان مرکزی، ایران استفاده شده است. ابتدا داده های 36 حلقه چاه از شرکت آب و فاضلاب روستایی جمع آوری شد. سپس با استفاده از انواع نیمه واریوگرام مانند: گوسی، خطی، کروی و همچنین کریجینگ و کوکریجینگ، مدل زمین آماری با استفاده از شاخص‌های R2 و RMSE مورد ارزیابی قرار گرفت. سپس برای مدل شبکه عصبی تطبیقی فازی توابع عضویت مانند: مثلثی، زنگ تعمیم یافته و گاوسی بررسی شد و بهترین مدل با استفاده از شاخص­ های R2 و RMSE تعیین شد.
یافته­ها: با توجه به نتایج R2 و RMSE در مدل های زمین آماری، کروی، خطی و نمایی به ترتیب برای متغیرهای EC، TDS و pH بهترین انتخاب شدند. همچنین بر اساس نیمه واریوگرام، روش کریجینگ عملکرد بهتری نسبت به روش کوکریجینگ برای تمامی متغیرهای مورد مطالعه با ضریب تعیین بالا به ترتیب 0/73، 0/66 و 0/85 برای EC، TDS و pH و کمتر در RMSE دارد .نتایج نشان داد که در شبکه عصبی تطبیقی ​​فازی، متغیر EC، تابع زنگ تعمیم یافته فازی با ضریب همبستگی 0/98 و میانگین مربعات خطای 144/54 در مرحله آزمون، خوب است. برای متغیر TDS، تابع گاوسی با ضریب همبستگی 0/98 و میانگین مربعات خطای 0/33 119 در مرحله آزمون بهترین است. همچنین برای متغیر pH، تابع زنگ تعمیم یافته با ضریب همبستگی 0/99 و میانگین مربعات خطای 103/10 در مرحله آزمون عملکرد بهتری نسبت به سایر توابع فازی در مدل سازی دارد. با مقایسه نتایج شبکه عصبی تطبیقی ​​زمین آماری و فازی می توان دریافت که مدل FANN نسبت به مدل زمین آماری کارایی بالاتری دارد.
نتیجه­ گیری: نتایج نقشه‌های پهنه‌بندی نشان داد که در قسمت شمالی دشت EC کم و در مرکز و غرب EC بالای µSiemens/cm 2000 است. همچنین برای متغیر TDS، در قسمت شمالی دشت کم و در جنوب و جنوب غربی بالای 1000 میلی­ گرم در لیتر است. همچنین تغییرات مقدار pH  نشان داد که تغییرات این متغیر کم بوده و بیشترین میزان pH در قسمت شمالی و کمترین آن در قسمت جنوبی است.

به بهانه دهمین سال بهره برداری از سد کمال صالح

به بهانه دهمین سال بهره برداری از سد کمال صالح

 

مهندس حسین اکبری، مدیر بهره برداری و نگهداری از تأسیسات آبی و برق آبی شرکت آب منطقه ای مرکزی

 

اصولاً از نظر تقسیم بندی، منابع تأمین آب به دو بخش منابع آب سطحی و زیرزمینی تقسیم می شود.

در خصوص منابع آب سطحی باید عنوان کرد که به لحاظ سهولت دسترسی، نگاه چندان مثبتی به آن نمی‌شود و تقریباً شاید بدلیل هزینه‌های بالای کنترل آن و یا اشتراکی بودن بین سهم بران و حقابه بران  در سبد مصرف حایز اهمیت نمی‌باشد و اشخاص نگاه مسئولانه ای به آن ندارند و این در صورتیست که اکثر تمدنهای بشری، شهر ها و روستاها از ابتدا در حاشیه رودخانه‌ها، مسیلها و حتی در محل فوران و خروجی چشمه ها تشکیل شده‌اند.

اکثر شهرها و روستاههای استان مرکزی...

ادامه نوشته

کارکردهای پارک آبخیز (مطالعه موردی: دره گردو اراک)

 

کارکردهای پارک آبخیز (مطالعه موردی: دره گردو اراک)

 

خبرنامه انجمن آبخیزداری ایران، شماره فروردین 1400

 

پارک آبخیز (Watershed Park) بسته به شرایط فیزیوگرافی، اقلیمی و هیدرولوژیکی، یک پارک یا بوستان با جنگل‌های طبیعی یا دست‌کاشت، مسیرهای پیاده‌روی و چشم‌اندازهای دیدنی است که با استفاده از ظرفیت حوزه آبخیز و موقعیت آبراهه‌ها و دامنه‌ها ایجاد می‌گردد. در پارک آبخیز...

 

ادامه نوشته

بحران های محیط زیستی پیشرو در تالاب میقان

 

بحران های محیط زیستی پیشرو در تالاب میقان

 

خبرنامه انجمن آبخیزداری ایران، شماره خرداد 1399

 

تالاب ها یکی از مهم ترین پهنه های آبی موثر در تعدیل شرایط آب و هوایی نواحی پیرامونی و همچنین یکی از شکننده ترین پدیده های طبیعی به شمار می رود. بنابراین پایش تغییرات محیط پیرامونی تالاب ها بسیار اهمیت دارد. از نظر مردم محلی، سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان های مردم نهاد، خشکسالی های پی در پی، مدیریت ناپایدار منابع آب و توسعه ناپایدار شهری و صنعتی به ترتیب مهمترین مشکلات حوزه تالاب میقان است. این تالاب که...

 

ادامه نوشته

تحلیل احتمال تجاوز از آستانه EC و pH آب زیرزمینی با استفاده از روش‌های زمین آمار در دشت اراک- فراهان

تحلیل احتمال تجاوز از آستانه EC و pH آب زیرزمینی با استفاده از روش‌های زمین آمار در دشت اراک- فراهان

سمیرا قاسمی، ناصر گنجی خرم دل، مهدی مردیان

مجله پژوهش های کاربردی علوم آب، 1(1): 71-82.

سال 1394

 

چکیده

یکی از مهم‌ترین اقدامات مدیریت منابع آب زیرزمینی، پایش کیفی با روش‌های قابل قبول و دقیق می‌باشد. با توجه به اهمیت موضوع، در این پژوهش به ارزیابی مدل‌های زمین آمار در بررسی تغییرات زمانی و مکانی EC و pH آب زیرزمینی در محدوده دشت اراک- فراهان پرداخته شد. ابتدا شاخص‌های آماری- توصیفی برای داده‌های فصل بهار و پاییز سال‌های 1388 و 1392 بررسی شد و انواع مدل-های کریجینگ و کوکریجینگ به داده‌ها برازش گردید. سپس با استفاده از روش ارزیابی متقابل، ارزیابی مدل‌ها انجام گرفت و در نهایت نقشه احتمال تجاوز از آستانه با مدل بهینه تهیه گردید. نتایج نشان داد که در بیشتر دوره‌های مطالعاتی، کریجینگ با مدل کروی دقیق تر از سایر روش‌ها عمل کرده است. از نظر تغییرات EC بیشترین مقادیر در نواحی تالاب میقان مشاهده شد؛ در حالی که با فاصله گرفتن از تالاب، از مقدار pH کم شد. همچنین نتایج نشان داد که احتمال تجاوز بالای 80% برای EC و بالای 70% برای pH در محدوده مناطقی است که تحت تأثیر فعالیت‌های انسانی قرار گرفته‌اند.

واژه‌های کلیدی: کیفیت آب، نیم‌پراش‌نما، ارزیابی متقابل، درصد احتمال تجاوز، تالاب میقان

 

Determination of optimized sediment rating equation a

 

Determination of optimized sediment rating equation and its relationship with physical characteristics of watershed in semiarid regions: A case study of Pol-Doab watershed, Iran

 

A. Talebi, A. Bahrami, M. Mardian, J. Mahjoobi

Desert 20-2 (2015) 135-144


Abstract
Managers always consider the precise estimation of sediments in watersheds due to various conditions, such as soil and water resources management, construction, infrastructure and economical and social issues. In this condition, an optimized determination of sediment rating equation (typical method until now for sediment yield estimation) is essential to investigate sediment yield in rivers. In this study, the best sediment rating equation was determined for four hydrometric stations of Pol-Doab watershed in Markazi province using sediment rating curves types (singlelinear, multi-linear, mean loads) together with bias correction factors (FAO, Quasi-Maximum Likelihood Estimator [QMLE], Smearing, Minimum Variance Unbiased Estimator [MVUE] and β). The results showed that the optimized equation in stations is the mean loads (MVUE), which can used for prediction of sediment yield in annual scale. Moreover, FAO factor is more accurate for the estimation of sediment yield in high variability conditions for monthly, weekly and daily scales. According to the obtained results, accurate representation of variability intensity of sediment yield is associated with the rating curves types, since the monthly rating curve is more accurate. Also, the results indicated that the watershed average slope has direct relation with b coefficient of rating equation, and when using this parameter, the rate of sediment yield can be determined for month, season and hydrological periods. Based on the obtained results, with increase in the watershed average slope, the slope of suspended sediment concentration (SSC) equation is also increased.
Keywords: Bias correction factors; Physical characteristics of watershed; Pol-Doab watershed; Sediment rating curve

 

تحلیل تغییرات زمانی و مکانی انتقال رسوب معلق

 

تحلیل تغییرات زمانی و مکانی انتقال رسوب معلق در ارتباط با تغییرات

کاربری اراضی در حوزه آبخیز ماربره لرستان

 

منبع: رساله دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری- دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری- 1397

 

چکیده

شفاف‌سازی تغییرات عرضه رسوب در مقیاس‌های زمانی و مکانی برای ارائه برنامه‌های مدیریتی ضروری است. در این پژوهش تغییرات انتقال رسوب معلق در امتداد رودخانه ماربره لرستان بر اساس داده‌های ثبت شده و نمونه‌برداری‌‌ها بررسی شد. ابتدا چهار دیدگاه شامل آستانه فصلی، فصلی، سالانه و دوره کاربری اراضی بر اساس داده‌های اندازه‌گیری شده سال‌های 95-1350 تعریف شد. دبی آستانه فصلی با استفاده از بهترین توزیع آماری برای دوره بازگشت دو سال تعیین شد. برای مقیاس کاربری اراضی نقشه کاربری اراضی سال‌های 1377 و 1395 با فن‌آوری سنجش از دور تهیه شد. در مرحله بعد با استفاده از الگوریتم LOWESS بر مبنای وزن محلی داده‌ها، تغییرات شکست خط دبی رسوب تحلیل شد. همچنین با استفاده از ضریب اصلاحی MVUE، آورد رسوب معلق در دو دوره کاربری اراضی ارزیابی شد. همزمان، نمونه برداری رسوب سیل در بازه زمانی فروردین 95 تا اردیبهشت 97 انجام شد و از دو توصیف‌گر C∆ و R∆  برای تعیین میزان مشارکت رسوب در طول آبنمود استفاده شد. نتایج نشان داد در میانه آبخیز برای ایستگاه ماربره دره تخت،  بالاترین مقدار ضریب b منحنی سنجه برای دبی‌های کمتر و بیشتر از آستانه به ترتیب برای بهار و زمستان برابر 0.307 و 1.423 است. بنابراین تغذیه و ظرفیت انتقال رسوب در رویدادهای بزرگ فصل زمستان و رویدادهای کوچک فصل بهار بالا است. همچنین مشخص شد در دوره کاربری اراضی 95-1377، شیب منحنی سنجه افزایش یافته است که بیشترین تأثیرپذیری افزایش غلظت رسوب مربوط به فصل زمستان است و ضریب b از 0.565 به 1.531 افزایش داشت. طبق نتایج در خروجی آبخیز برای ایستگاه ماربره دورود، بیشترین ظرفیت انتقال رسوب مربوط به رویدادهای بیشتر از آستانه فصل بهار است که دارای شیب منحنی‌سنجه 1.469 است. همچنین تغذیه و ظرفیت انتقال رسوب در دبی‌های بیشتر از آستانه فصل پاییز این ایستگاه بیشتر از زمستان است. نتایج تحلیل‌های الگوریتم LOWESS نشان داد تغییر کاربری 21.12 درصدی مرتع به دیم منجر به افزایش ظرفیت و توان انتقال رسوب رودخانه ماربره شده است، اما تأثیر سایر دخالت‌های انسانی شامل احداث 2 سد مخزنی و بندهای متعدد در سرشاخه‌‌‌ها (با مجموع حجم ذخیره تقریباً 100 میلیون مترمکعب)، منجر به کاهش آورد رسوب معلق سالانه متناسب با کاهش آبدهی شده است. نتایج تحلیل الگوهای پسماند رسوب در 11 رویداد اندازه گیری شده نشان داد که سه رویداد الگوی ساعتگرد، دو رویداد الگوی پادساعتگرد، سه رویداد الگوی هشتی شکل و سه رویداد الگوی پیچیده دارند. بطوری که رسوب الگوهای ساعتگرد از رویدادهای کوچک و اراضی مجاور آبکند‌‌ها و اراضی شخم خورده مجاور رودخانه تغذیه‌ می‌شود؛ الگوهای پادساعتگرد بر اساس رویدادهای حاصل از بارش باران و مشارکت کل آبخیز و دامنه‌های شیب دار بالادست بخصوص تغییر کاربری یافته مرتع به دیم شکل‌ می‌گیرند. اما الگوهای هشتی شکل و پیچیده که بیش از نیمی از رویداد‌‌ها را شامل می‌شوند به دلیل وسعت حوزه و تأثیر عوامل مختلف از جمله زمین‌شناسی، خصوصیات بارش و رطوبت پیشین، آشفتگی غلظت رسوب را در طول جریان به همراه دارند.

کلمات کلیدی: الگوهای پسماندی، الگوریتم LOWESS، رودخانه ماربره، ظرفیت انتقال، منحنی سنجه رسوب

سد کمال صالح اراک سرریز شد/ افزایش حجم آب سد به ۹۵میلیون مترمکعب

 

مدیرعامل شرکت آب منطقه ای استان مرکزی گفت: حجم بارش های امسال در استان به 250 میلی متر رسیده که این میزان  حدود 64 درصد نسبت به میانگین دراز مدت 30 سال گذشته افزایش یافته است.

مهندس آمره ای افزود: حجم بارشی مطلوب از ماه های پایانی سال قبل باعث شد تا بیش از 95 میلیون مترمکعب آب پشت سد کمال صالح اراک ذخیره شده و سرریز کند.

وی ادامه داد: اکنون در هر ثانیه 10 متر مکعب از سد کمال صالح سرریز می شود و پیش بینی می شود تا فصل بهار سال آینده میزان آن بلکه بیشتر نیز بشود.

وی همچنین از کشاورزان خواست تا با توجه به بارش های اخیر و وضعیت مطلوب آب های زیرزمینی موتورهای چاه های خود را زودتر از موعد مقرر روشن نکنند.

سد کمال صالح، از نوع سنگریزه ای با هسته رسی و با حدود ۱۰۰ میلیون متر مکعب گنجایش مفید در ۷۴ کیلومتری جنوب غرب اراک و ۴۶ کیلومتری جنوب شهر شازند قرار دارد که با داشتن منظره های طبیعی  دیدنی، یکی از نقاط گردشگری استان مرکزی محسوب می شود.

 

تحلیل حساسیت توابع هدف در مدل برنامه ریزی خطی

تحلیل حساسیت توابع هدف در مدل برنامه ریزی خطی به منظور بهینه سازی کاربری اراضی حوزه آبخیز آدینه مسجد شازند

1-حشمت اله آقارضی، 2-مهدی مردیان، 3-علی اکبر داوودی راد، 4-داوود نیک کامی

1عضو هیئت‌علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی

2دانشجوی دکتری آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

3دانشجوی دکتری آبخیزداری دانشگاه تربیت مدرس و عضو هیئت‌علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی

4دانشیار پژوهشکدة حفاظت خاک و آبخیزداری

 

چکیده

بهینه‏ سازی کاربری اراضی، با استفاده از مدل برنامه‏ ریزی خطی، یکی از روش‏ های مدیریتی برای رسیدن به پایداری تولید و کاهش فرسایش خاک است. در این میان، تحلیل حساسیت مدل می‏ تواند، با بررسی تأثیرپذیری نتایج از تغییرات پارامترهای ورودی، عدم قطعیت در تصمیم‏ گیری برنامه‏ های مدیریتی را کاهش دهد. بر این اساس، در تحقیق حاضر، با استفاده از مدل برنامه‏ ریزی خطی و به کمک نرم‏ افزار Lingo، بهینه‏ سازی کاربری اراضی در حوضة آبخیز آدینه‌مسجد در استان مرکزی انجام شد. سپس، در دامنة مجاز تغییرات 50- تا 50+ درصدی سطح کاربری‏ های اراضی، با توجه به ضرایب بیشینه‏ ساز سود و کمینه‏ ساز فرسایش، به تحلیل حساسیت مدل پرداخته شد. طبق نتایج، مقادیر توابع هدف فقط نسبت به حداکثر سطح اراضی دیم، آن هم به مقدار خیلی کم، حساسیت نشان می‏ دهند؛ به ‏طوری که، با کاهش 10 درصدی حداکثر سطح اراضی دیم، میزان درآمد در وضعیت فعلی 3.5 درصد، در وضعیت اعمال مدیریت 4.2 درصد و در وضعیت استاندارد 2.6 درصد کاهش می‏یابد. از طرفی، مقدار فرسایش در وضعیت فعلی 0.18 درصد و در وضعیت اعمال مدیریت 0.19 درصد کاهش می‏یابد. اما، در وضعیت استاندارد 0.34 درصد افزایش می‌یابد. همچنین، نتایج نشان داد تغییرپذیری سود از تغییرات سطح اراضی دیم متأثر است؛ در حالی که تغییرپذیری فرسایش از تغییرات سطح کاربری مرتع تأثیر می‏پذیرد.

کلیدواژه‌ها

افزایش درآمد؛ جدول سیمپلکس؛ سد کمال‏ صالح؛ سناریوهای مدیریتی؛ کاهش فرسایش خاک

نشریه مرتع و آبخیزداری، دوره68، شماره 4، زمستان 1394

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jrwm.2015.56960

https://jrwm.ut.ac.ir/article_56960.html

طراحی و توسعه شبکه پایش سطح آب زیرزمینی با استفاده از زمین آمار و روش‌هاي آماري در دشت اراك

طراحی و توسعه شبکه پایش سطح آب زیرزمینی با استفاده از زمین آمار و روش‌هاي آماري

در دشت اراك

 

ناصر گنجی خرم دل¹؛ فاطمه کیخایی²؛ مهدی مردیان^{* 3}

¹گروه مهندسی آب، دانشگاه اراک

²مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی

³دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

 

چکیده

امروزه مدل های برآوردگر سطح آب زیرزمینی در امر توسعه و تأمین آب کشاورزی و مدیریت آن نقش مهمی ایفا می کنند. به علت اینکه میزان دقت مدل های برآوردگر در ارتباط با تعداد داده های اندازه گیری شده نیز هست، باید یک فرایند بهینه سازی به منظور دستیابی به تعداد داده های مناسب همانند تعداد شبکه چاه های مشاهده ای داشت. هدف از این تحقیق، عرضه روشی برای بررسی کفایت شبکه چاه های مشاهده ای سطح آب زیرزمینی دشت اراک بر اساس تحلیلگر زمین آماری کریجینگ و ارزیابی نتایج آن با روش های آماری است. بدین منظور ابتدا با روش زمین آمار کریجینگ معمولی، نیم پراش نمای تجربی برای 45 داده سطح آب زیرزمینی در دشت اراک تهیه شد. سپس به منظور تشریح میزان پتانسیل بهبود کیفیت شبکه مشاهده ای و ارزیابی دقت و صحت برآوردها، سه تحلیل آماری شامل برآورد خطای میان یابی، ارزیابی متقابل و تغییرپذیری با زمان به کار گرفته شد. مطابق با نتایج، می توان 5 چاه از میانه دشت اراک را از شبکه پایش حذف کرد؛ در حالی که در 5 نقطه دیگر، عمدتاً در شرق و شمال شرق، نیاز به چاه است. همچنین با توجه به تحلیل وردش زمانی صورت گرفته، در 10 چاه مشاهده ای، نیازی به اندازه گیری با مقیاس زمانی کوتاه نیست و اندازه گیری- هایی در مقیاس فصلی نیز برای پایش سطح آب زیرزمینی کفایت می کند.

 

کلیدواژه ها: سطح آب زیرزمینی؛ شبکه پایش؛ روش کریجینگ؛ خطای برآورد؛ ارزیابی متقابل

 

 

منبع: مجله ژئوفیزیک ایران، دوره 9، شماره 3،  پاییز 1394، صفحه 29-17

http://www.ijgeophysics.ir/article_33598.html

 

جایگاه آبخیزداری در طرح احیاء و تعادل‌بخشی منابع آب زیرزمینی کشور

جایگاه آبخیزداری در طرح احیاء و تعادل‌بخشی منابع آب زیرزمینی کشور

 

مهدی مردیان، دانش آموخته دکتری آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

منبع: خبرنامه انجمن آبخیزداری ایران- آبان 1397

 

بهره برداری ناپایدار از منابع آب زیرزمینی یکی از معضلات اصلی مرتبط با ساختار حکمرانی آب زیرزمینی کشور به شمار می‌رود؛ تا جایی که روند روزافزون افت سطح ایستابی و تعداد دشت‌های ممنوعه با وجود سابقه طولانی سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی، قانون‌گذاری و تلاش ساختار اجرایی کشور در زمینه حل این مشکل، به عنوان یکی از چالش‌های مهم مطرح می‌باشد (فرزانه و همکاران، 1395). از طرف دیگر فشار ناشی از نیازهای روزافزون آب و محدودیت منابع موجود، مسئولین رده بالای کشور ایران را وادار به اعمال مدیریت علمی و عملی در منابع آب زیرزمینی کرده است.

در راستای چاره‌اندیشی برای کنترل افت و کسری مخزن حادث شده در آبخوان‌ها...

ادامه نوشته

برآورد پتانسیل رسوبدهی هر یک از رخساره های ژئومورفولوژیکی حوزه آبخیز امامزاده اسماعیل اقلید- فارس

برآورد پتانسیل رسوبدهی هر یک از رخساره های ژئومورفولوژیکی حوزه آبخیز امامزاده اسماعیل اقلید- فارس

مهدی مردیان - کارشناسی ارشدآبخیزداری
ابوالفضل دلاوری کامیاب - کارشناسی ارشدمدیریت مناطق بیابانی
حسین سامان منش - کارشناسی ارشدآبخیزداری
هادی وروانی - دانشجوی دکتری ابیاری و زهکشی

 

چکیده مقاله:

برای تخمین شدت فرسایش آبی و پتانسیل رسوبدهی در حوزه های آبخیز فاقد امار، مدلهای متعددی ارایه شده است. یکی ازاین مدلها که در کشور ایران از کاربرد بیشتری برخوردار است مدل PSIAC می باشد. در این مدل نقش و تاثیر 9 عامل مهم و موثر در فرسایش آبی مورد ارزیابی و امتیاز دهی قرار می گیرد. این تحقیق با بدست آوردن مجموع امتیازهای اخذ شده از عوامل موثر در فرسایش با استفاده از روش PSIAC بر اساس جدول و روابط موجود پتانسیل رسوبدهی در هر یک از رخساره های ژئومورفولوژی و کل آبخیز بدست آمد. نتیجه این محاسبات در 5 رخساره مورد بررسی نشان داد که میزان رسوب ویژه تولیدی در رخساره کوه های نسبتاً مرتفع با مواد مادری سست بیشترین مقدار و در رخساره فلات مرتفع نسبتاً مسطح کمترین مقدار را دارا است.

کلیدواژه‌ها: حوزه آبخیز امامزاده اسماعیل، رخساره های ژئومورفولوژیک، مدل PSIAC

 

محل انتشار: سومین همایش ملی مقابله با بیابان زایی و توسعه پایدار تالاب های کویری ایران، سال 1391

 

https://www.civilica.com/Paper-DESERTWETLAND03-DESERTWETLAND03_204.html

 

 

 

 

بررسی آستانه مساحت شیب خندق‌ها در حوزه آبخیز ظهیرآباد شازند-استان مرکزی

 

حشمت‌اله آقارضی¹؛ علی‌اکبر داودی‌راد²؛ مهدی مردیان^{* 3}؛ مجید صوفی⁴

¹مربی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی

²دانشجوی دکتری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس

³دانشجوی دکتری دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

⁴دانشیار مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس

 

چکیده

شناخت فرایندهای موثر در فرسایش به‌خصوص آستانه­‌ها یکی از راه­‌کارهای مهم مدیریتی منابع آب و خاک محسوب  می­‌شود. فرسایش خندقی یکی از مهمترین منابع رسوبدهی حوزه­‌های آبخیز است که برای آن آستانه­‌های مختلف از جمله مساحت-شیب یا توپوگرافی تعریف شده است. در این پژوهش به تحلیل آستانه توپوگرافی خندق‌ها در حوزه آبخیز ظهیرآباد شازند پرداخته شد. ابتدا بر اساس عملیات میدانی و مدل رقومی ارتفاع، مشخصات مورفومتری 14 خندق همراه با نمونه­‌برداری خاک و خصوصیات پوشش گیاهی اندازه­‌گیری شد. سپس با تحلیل­‌های عاملی و خوشه­‌ای، خندق‌های همگن منطقه مطالعاتی تعیین شد و رابطه توانی مساحت-شیب برای آن‌ها تهیه شد. طبق نتایج، همبستگی قوی بین مساحت با شیب آبخیز خندق‌ها مشاهده نشد. به­‌طوری­‌که ضریب تبیین از نقطه ایجاد و نقطه گسترش کل خندق‌های مطالعاتی به‌ترتیب برابر 0.111 و 0.181 به‌دست آمد. با توجه به نتایج، فرایند غالب در ایجاد و گسترش خندق‌های منطقه ظهیرآباد مربوط به تمرکز جریان و فرسایش خطی است که بر روی دامنه‌های شیب­‌دار منجر به تشکیل و توسعه خندق شده است. با توجه به غالبیت بافت لومی خاک، تغییر کاربری و تخریب پوشش گیاهی در منطقه، پیشنهاد می‌شود تا ضمن بررسی الگوی استفاده از اراضی منطقه، بهینه‌سازی کاربری و تقویت پوشش گیاهی دامنه­‌ای به‌منظور کنترل فرسایش خندقی انجام گیرد.

کلیدواژه ها: آستانه توپوگرافی؛ تحلیل خوشه‌ای؛ تحلیل عاملی؛ رسوبدهی؛ فرایند فرسایش

 

 منبع: نشریه علمي پژوهشي مهندسي و مدیریت آبخیز، سال 1394، 6(1): 9-1.

ارزیابی روند رسوبدهی و بررسی ارتباط آن با مقادیر بارش و دبی سالانه در سرشاخه های اصلی رودخانه تیره ل

ارزیابی روند رسوبدهی و بررسی ارتباط آن با مقادیر بارش و دبی سالانه در سرشاخه های اصلی رودخانه تیره لرستان

 

1- مهدی مردیان؛ دانشجوی دکتری آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری- ایران

2و3- واحد بردی شیخ و علی نجفی نژاد؛ دانشیار و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان- گرگان- ایران

4- جواد وروانی؛ استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک- اراک- ایران

 

چکیده

فعالیت‌های انسانی و تغییرات اقلیمی در نیم قرن اخیر به‌طور چشمگیر بر رژیم آبدهی و رسوبدهی رودخانه‌ها اثر گذاشته است. شفاف‌سازی این تغییرات در سری‌های زمانی معمولاً با انجام آزمون روند صورت می‌گیرد. با توجه به اینکه در تحقیقات داخلی به موضوع بررسی روند رسوبدهی رودخانه‌های کشور کمتر پرداخته شده است، در این تحقیق روند رسوبدهی سرشاخه‌های اصلی رودخانه تیره لرستان و ارتباط احتمالی آن با روند مقادیر بارش و دبی جریان در سری زمانی سالانه در دوره آماری 1354 تا 1382مورد ارزیابی قرار گرفت. برای انجام این تحقیق از آزمون پارامتریک رگرسیون خطی ساده و آزمون ناپارامتریک من- کندال در محیط نرم‌افزار آماری R 2.6.0 استفاده شد. نتایج هر دو آزمون، روند منفی را در سری‌های میانگین سالانه رواناب و رسوب ایستگاه‌های هیدرومتری رودخانه تیره نشان داد؛ اما این روند منفی فقط در خروجی حوضه معنی‌دار بود. از طرفی مقادیر میانگین بارش سالانه در طی دوره مطالعاتی روند منفی داشت که معنی‌دار نبود. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که میانگین مقادیر آبدهی و رسوبدهی سالانه در خروجی حوضه رودخانه تیره در طول دوره مطالعاتی رو به کاهش بوده است؛ هر چند که مقادیر بارش سالانه روند نزولی  معنی‌داری را نشان نمی‌دهد. به احتمال قوی عوامل درون حوضه‌ای همانند افزایش سطح زیر کشت، بالا رفتن جذب و ربایش متناسب با تغییرات کاربری اراضی، افت سفره‌های آب زیرزمینی و عملیات بیو- مکانیکی حفاظت آب و خاک در دامنه‌ها و آبراهه‌ها از جمله مواردی هستند که روند کاهش آبدهی و رسوبدهی رودخانه تیره را به دنبال داشته‌اند. 

کلیدواژه‌ها: آزمون رگرسیون خطی؛ آزمون من- کندال؛ رودخانه تیره لرستان؛ روند رسوبدهی؛ سری زمانی سالانه

 

منبع: مجله تحقیقات منابع آب ایران، سال 1392، دوره9 شماره2: ص 87-84

http://www.iwrr.ir/article_17529.html

 

معرفی شاخص مناسب فرسايندگي

معرفی شاخص مناسب فرسايندگي مبتني بر شدت بارندگي بر اساس رسوب خروجي در كرت‌هاي آزمايشي (استان مرکزی)

 

علی‌اکبر داودی‌راد^1*، داود نیک‌کامی²، حشمت‌ا... آقارضی³،مهدی مردیان⁴

1-(* نویسنده مسئول) استادیار بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی[e-mail]

2- استاد پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی [e-mail]

3- مربی بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی [e-mail]

4- دانشجوی دکترای آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری [e-mail]

 

 سومین کنفرانس ملی حفاظت خاک و آبخیزداری – 24 و 25 اردیبهشت 1397

 

چكيده

فرسایندگی باران به‌عنوان یکی از مهم‌ترین فاکتورهای تأثیرگذار بر فرسایش خاک است که آگاهی و اطلاع از آن در کنترل فرسایش خاک و حفاظت از منابع آب و خاک حائز اهمیت بوده و نقش مهمی در طراحی و اجرای پروژه‌های عمرانی ایفا می‌کند. با اندازه‌گیری هم‌زمان میزان تلفات خاک و خصوصیات بارندگی و برقرای روابطی بین آن‌ها، می‌توان به شاخص‌هایی دست یافت و بدین طریق بدون اندازه‌گیری مستقیم می‌توان قدرت فرسایندگی باران را برای مناطق مختلف تعیین نمود. لذا در این پژوهش با هدف تعیین شاخص فرسایندگی باران مبتنی بر شدت بارندگی، شاخص‌های مرسوم تعیین فرسایندگی باران و آمار تلفات خاک در کرت‌های آزمایشی مد نظر قرار گرفت. سپس با برقرای همبستگی بین آن‌ها و امتیازدهی آن، شاخص مناسب مبتنی بر شدت انتخاب شد.  بر این اساس از بین 64 شاخص استفاده شده،  به شاخص‌های PI₃₀²، I₁₀، EI₃₀، KE₂₅ و EI₆₀ امتیاز‌های بالاتری تعلق گرفت و در نهایت  EI₃₀ به‌عنوان شاخص فرسایندگی مناسب برای استان‌ مرکزی محسوب شد که مبنای مناسبی برای تهیه نقشه فرسایندگی استان می‌باشد.

واژه هاي كليدي: شاخص فرسایندگی باران، شدت بارندگی، فرسایش آبی، کرت‌های فرسایش

 

ثبت نام کارت همیار طبیعت

با ثبت نام کارت همیار طبیعت، از مزایا و تسهیلات آن برخوردار شوید.

 

لینک عضویت:

http://www.essht.ir/signup2.php?idmk=21100253

 

قابلیت های اصلی کارت همیار طبیعت:

• کارت شتابی با قابلیت بانکی
• بدون نیاز به افتتاح حساب بانکی
• استفاده به عنوان کارت شناسایی
• بیمه حوادث تا سقف 10میلیون تومان
• مورد نیاز جهت دریافت خسارت بیمه
• برخورداری از خرید و فروش گیاهان دارویی
• برخورداری از خرید و فروش نهاده های مرتعی،جنگلی،دامی و کشاورزی

• خرید اقساطی خودرو و لوازم خانگی و دیجیتال
• استفاده از خدمات پزشکی و دندان پزشکی تا 40% تخفیف
• برخورداری از تسهیلات بانکی
• رزرو هتل و خدمات سفر تا 50% تخفیف
• استفاده از خدمات پوست ، مو و زیبائی تا 40% تخفیف
• پرداخت انواع قبض، شارژ و جریمه خودرو.
• ساماندهی فارغ التحصیلان منابع طبیعی در برنامه های اشتغالزایی

تهیه نقشه شوری خاک با استفاده از داده های سنجش از دور در دشت فراهان

تهیه نقشه شوری خاک با استفاده از داده های سنجش از دور در دشت فراهان

 

ابوالفضل دلاوری کامیاب - دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت مناطق بیابانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک
  مهدی مردیان - دانشجوی دکتری آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری
  هادی وروانی - دانشجوی دکتری ابیاری دانشگاه رازی کرمانشاه

 

اولین همایش ملی زیست بوم پایدار و توسعه، اراک، 1393

 

چکیده مقاله:

در این تحقیق از داده های حاصل از سنجش از دور و عملیات میدانی، به منظور تهیه نقشه شوری خاک در دشت فراهان استان مرکزی استفاده شد. ابتدا با استفاده از تصویر ماهواره IRS-P6-LISS III سال 2008 میلادی، نقشه شوری خاک محدوده مطالعاتی تهیه شد. سپس شاخص های شوری شامل درجه روشنایی و شوری خاک به منظور معرفی بهترین روش تهیه نقشه شوری خاک استفاده شد. بدین منظور پس از اطمینان از نرمال بودن داده ها، آنالیز همبستگی بین شاخص ها و اطلاعات حاصل از عملیات میدانی انجام شد. نتایج آنالیزهای آماری نشان داد که شاخص روشنایی با بیشترین همبستگی (0.634) در سطح 1 درصد به عنوان مناسب ترین شاخص برای تهیه نقشه شوری خاک دشت فراهان می باشد.

کلیدواژه‌ها: شوری خاک ، سنجش ازدور ، شاخص روشنایی ، آنالیز همبستگی ، دشت فراهان

 

ارزیابی مدل شبکه عصبی - موجک در پیش بینی هدایت الکتریکی آب زیرزمینی دشت اراک - فراهان

ارزیابی مدل شبکه عصبی - موجک در پیش بینی هدایت الکتریکی آب زیرزمینی

دشت اراک - فراهان

1- سمیرا قاسمی، دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی آب دانشگاه اراک

2- ناصر گنجی خرم دل، استادیار و عضو هیئت علمی گروه مهندسی آب دانشگاه اراک

3- مهدی مردیان، دانشجوی دکتری آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

دومین همایش ملی آب، انسان و زمین، 1394، اصفهان

 

 

چکیده مقاله:

بررسی تغییرات شوری آب زیرزمینی در طراحی و مدیریت منابع آب از اهمیت بسیار زیادی برخودار است. در این میان استفاده از مدل ها می تواند به جهت صرفه جویی در هزینه و زمان، برای تخمین شوری آب زیرزمینی به کار گرفته شوند. با توجه به قابلیت بالای مدل شبکه عصبی - موجک در برآورد پارامترهای غیرخطی، استفاده از این مدل در سال های اخیر به سرعت رو به رشد بوده است. هدف از این پژوهش نیز بررسی تغییرات شوری آب زیرزمینی دشت اراک - فراهان با مدل شبکه عصبی - موجک است. بدین منظور ابتدا در محیط نرم افزار MATLAB ، موجک های Coif4، Sym2، db4، Haar بر روی چهار متغیر شامل مختصات x و y، تراز آب زیرزمینی و کد زمین شناسی اعمال گردید. سپس این داده ها به عنوان ورودی به مدل شبکه عصبی تعریف شد. با توجه به نتایج ارزیابی متقابل، نتایج نشان داد که موجک Coif4 به دلیل همبستگی بالاتر (R2=0/996) و خطای کمتر (RMSE=146/8) نتایج بهتری را ارائه می دهد. بر این اساس برای مراکز سلولی ( 3 در 3 کیلومتر) در نرم افزار ArcGIS 10.3 ، با استفاده از مدل بهینه شبکه عصبی - موجک، نقشه تغییرات مکانی هدایت الکتریکی تهیه شد.

کلیدواژه‌ها: هدایت الکتریکی، شبکه عصبی موجک، دشت اراک - فراهان

بررسی روند تغییرات مکانی هدایت الکتریکی در دشت اراک- فراهان

بررسی روند تغییرات مکانی هدایت الکتریکی در دشت اراک- فراهان

 

1- سمیرا قاسمی، دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی آب دانشگاه اراک

2- ناصر گنجی خرم دل، استادیار و عضو هیئت علمی گروه مهندسی آب دانشگاه اراک

3- مهدی مردیان، دانشجوی دکتری آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

دومین همایش ملی آب، انسان و زمین، 1394، اصفهان

 

چکیده مقاله:

در بسیاری از مناطق کشور استفاده بیش از حد از منابع آب با کیفیت بالا منجر به کاهش منابع آب قابل دسترس و روی آوردن به استفاده از منابع آب با کیفیت نامطلوب شده است. از این رو آگاهی از وضعیت کیفی آب های زیر زمینی نقش مهمی در مدیریت بهینه آب های زیر زمینی ایفا می کند. در سال های اخیر استفاده از سیستم از اطلاعات جغرافیایی ( GIS ) در مدیریت و تحلیل منابع آب به سرعت رو به رشد بوده است. در این تحقیق نیز که به منظور بررسی تغییرات کیفی پارامتر هدایت الکتریکی دشت اراک - فراهان در سال 1392 انجام شده است روش کریجینگ با مدل های مختلف ارزیابی شده است. بر این اساس ابتدا داده های 33 چاه مشاهده ای با استفاده از شاخص های آماری توصیفی مورد بررسی قرار گرفت و سپس آزمون نرمال سازی داده ها انجام شد. سپس انواع مدل روش های میان یابی کریجینگ بر داده ها برازش شد. در نهایت با ارزیابی متقابل مدل ها به وسیله معیارهای MBE، MAE و RMSE ، بهترین مدل انتخاب گردید و نقشه پهنه بندی تهیه شد. نتایج ارزیابی متقابل نشان داد که روش کریجینگ معمولی با مدل گوسی با کمترین خطا و انحراف نسبی همراه است. همچنین نتایج نشان داد هدایت الکتریکی آب زیرزمینی در شمال شرق تالاب میقان که دستخوش توسعه و فعالیت های انسانی است بیشتر از سایر مناطق است.

کلیدواژه‌ها: هدایت الکتریکی، میان یابی، کریجینگ معمولی، کوکریجینگ، دشت اراک - فراهان

بررسی تغییرات اسیدیته آب زیرزمینی دشت اراک

بررسی تغییرات اسیدیته آب زیرزمینی دشت اراک- فراهان

با استفاده از مدل شبکه عصبی- موجک

 

1- سمیرا قاسمی، دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی آب دانشگاه اراک

2- ناصر گنجی خرم دل، استادیار و عضو هیئت علمی گروه مهندسی آب دانشگاه اراک

3- مهدی مردیان، دانشجوی دکتری آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

اولین همایش ملی کیفیت منابع آب و توسعه پایدار، 1394، دانشگاه اراک

 

چکیده مقاله:

بررسی تغییرات پارامتر کیفی آب زیرزمینی گامی مهم در مدیریت بهینه این منابع می باشد. یکی از پارامتر های کیفی آب زیرزمینی اسیدیته است. از طرفی با توجه به توانمندی های زیاد مدل شبکه عصبی مصنوعی در علوم مختلف از جمله علوم آب، این مدل در سالیان اخیر بطور گسترده به کار گرفته شده است. هدف از این پژوهش نیز بررسی تغییرات اسیدیته آب زیرزمینی دشت اراک - فرهان به وسیله مدل شبکه عصبی- موجک است. به این جهت از داده های 33 چاه مشاهده ای در سال 1392 استفاده شده است. در این تحقیق مختصات  x و y تراز آب زیر زمینی و ساختار زمین شناسی منطقه به عنوان ورودی به مدل شبکه عصبی انتخاب شد و موجک های coif2،db2، Sym4،Haar بر روی داده ها اعمال گردید و سپس این داده ها به عنوان ورودی به مدل شبکه عصبی استفاده شد. برای ارزیابی دقت مدل از دو معیار مجذور خطا RMSE و ضریب همبستگی R2 استفاده شده است که با توجه به نتایج ارزیابی متقابل، موجک sym4 به دلیل وجود خطای کمتر و ضریب همبستگی بالا R2=0.905 و RMSE=0.102 نسبت به سایر موجک ها نتایج بهتری را ارائه داد.

کلیدواژه‌ها: اسیدیته، شبکه عصبی- موجک،دشت اراک-فراهان

 

تهیه نقشه‌های خطر احتمال و حساسیت سیل

تهیه نقشه‌های خطر احتمال و حساسیت سیل با استفاده از روش نسبت فراوانی

‏در حوزه آبخیز پل دوآب شازند

 

1- حمید دارابی، 2- کاکا شاهدی، 3- مهدی مردیان

1و3: دانشجوی دکتری آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

2- دانشیار گروه آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

منبع: نشریه علمي-پژوهشي مهندسي و مدیریت آبخیز، 8(1): 68-79

http://jwem.areo.ir/article_105977_0.html

 

چکیده:
به دليل كمبود اطلاعات در اكثر حوزه ­هاي آبخيز، بسياري از محققين براي مطالعات هيدرولوژيكي و سيل­ خيزي به استفاده از تجزيه و تحليل ­هاي مكاني در سيستم اطلاعات جغرافيايي روي آورده ­اند. پژوهش حاضر به منظور تهيه نقشه هاي احتمال و حساسيت سيل با استفاده از روش نسبت فراواني، از پارامتر­هاي طبقات ارتفاعي، درصد شيب، انحناي زمين، شاخص رطوبت توپوگرافي، توان آبراهه، ميانگين بارندگي، فاصله از رودخانه، سنگ ­شناسي، نوع خاك و كاربري اراضي در حوزه آبخيز پل­ دوآب شازند انجام شد. ابتدا نقشه رقومي تمامي پارامتر­ها با استفاده از نرم ­افزارهاي Arc GIS 10.1 و SAGA GIS 2 با فرمت رستري تهيه شدند. براي تهيه نقشه كاربري اراضي از تصوير ماهواره IRS-1C و نرم افزار ENVI 4.8 و الگوريتم حداكثر احتمال استفاده شد. سپس موقعيت جغرافيايي 95 نقطه سيل­ گير در منطقه بر اساس اطلاعات سيلاب­ هاي ارديبهشت ماه 1382، ارديبهشت ماه 1383 و اسفند ماه 1383 تهيه شد. نقاط به صورت تصادفي به گروه ­هايي متشكل از 67 نقطه (70 درصد) و 28 نقطه (30 درصد) به ترتيب براي واسنجي و اعتبار­سنجي تقسيم شدند. مجموعه نقاط گروه واسنجي به عنوان متغير وابسته و پارامتر­هاي تاثيرگذار بر سيل به عنوان متغير­ مستقل به روش نسبت فراواني معرفي شدند. سپس احتمال رخداد سيل براي هر طبقه از هر پارامتر­ها محاسبه شد. در نهايت وزن­ هاي به دست­ آمده براي هر طبقه در سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS) در لايه ­هاي مربوطه اعمال شده و با استفاده از توابع روي­ هم­ گذاري، نقشه­ هاي حساسيت و احتمال سيل منطقه مورد مطالعه به دست آمد. بر اساس نقشه پتانسيل، منطقه به پنج طبقه با حساسيت خيلي زياد، زياد، متوسط، كم و خيلي كم تقسيم شد. نتايج هيستوگرام ارزيابي روش نسبت فراواني نشان داد كه احتمال حضور نقاط سيل­ گير گروه اعتبارسنجي داده ­ها در طبقه خيلي زياد برابر با 67.86 درصد و براي طبقه خيلي كم اين عدد برابر با صفر مي­ باشد. بنابراين هيستوگرام مربوطه تاييدكننده روش نسبت فراواني در تهيه نقشه حساسيت سيل در منطقه مورد پژوهش مي­ باشد.
کليدواژگان: الگوريتم حداكثر احتمال، نسبت فراواني، هيستوگرام ارزيابي، Arc GIS، SAGA GIS

Application of Regionalism Method Based Cropped Ecology for Determination Production Vacuity of Irri

Application of Regionalism Method Based Cropped Ecology for Determination Production Vacuity of Irrigated Wheat Yield in Arid and Semi-Arid Regions

 

Mehdi Mardian: Young Researchers and Elite Club, Arak Branch, Islamic Azad University, Arak, Iran

IICBE Conferences 2017, Sept. 6-7, Budapest (Hungary)

 

Abstract

In this study, with goal the estimation of yield production potential in 30 provinces center in Iran, firstly using factor and cluster analysis and with nine climate factors, the stations were classified. According to the percentage of variance and special values of effective factors, KMO value was equal to 0.598 that four climatic parameters including mean temperature, relative humidity, wind speed and precipitation were selected in grouping process. As a result, regionalism method based cropped ecology in arid low precipitation regions of the country could not estimate potential production of wheat yield. In region with semi-arid- semi humid climate, the lowest and highest yield vacuity percent with 30.9 and 53.5 is in the Ardebil and Ilam stations, respectively. Also results showed that model from between the climatic factors, has the greatest sensitivity to average temperature. This has caused that the lowest yield vacuum be in regions with low precipitation and dry climates with 15 and 27.5 percent, respectively. Conciliation of results represented that regionalism method based cropped ecology is one of the appropriate method for predicting wheat yield and determining yield vacuity in different climatic regions

Keywords: Factor and cluster analysis, Climate changes, Meteorological data, Wheat production efficiency.

ارائه الگوی اصلاحی- تکمیلی برنامه‌های آبخیزداری به منظور کاهش رسوب‌دهی در حوزه آبخیز هفتان تفرش

ارائه الگوی اصلاحی- تکمیلی برنامه‌های آبخیزداری به منظور کاهش رسوب‌دهی در حوزه آبخیز هفتان تفرش

 

حشمت الله آقارضی¹، علی اکبر داوودی راد²، مهدی مردیان³، رضا بیات⁴

1-    عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی

2-    دانشجوی دکتری آبخیزداری دانشگاه تربیت مدرس

3-    دانشجوی دکتری آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

4-    عضو هیئت علمی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری

فصلنامه علمی- پژوهشی جغرافیا و برنامه ریزی محیطی دوره 27 بهار 1395 شماره 1  (http://gep.ui.ac.ir/article_21365.html)

 

چکیده

فرسایش خاک در حوزه های آبخیز باعث تضعیف پوشش اراضی و کاهش کمیت و کیفیت منابع آبی می شود. بنابراین ضرورت دارد که با شناسایی منابع تولید رسوب در مقیاس سطحی (دامنه) و خطی (آبراهه و رودخانه)، نوع و حجم عملیات آبخیزداری اصلاحی- تکمیلی به منظور کاهش فرسایش و رسوب دهی در مکان های بحران زا مشخص شود. هدف از تحقیق حاضر نیز ارزیابی توزیع مکانی برنامه های آبخیزداری اجرایی سال های 74-1371 در حوزه آبخیز هفتان تفرش به منظور ارائه الگوی اصلاحی- تکمیلی این برنامه ها است. بدین منظور امتیاز عامل های مدل تجربی MPSIAC به کمک GIS برای شرایط قبل و بعد از عملیات آبخیزداری تعیین شد. سپس با مقایسه تغییر امتیاز عامل ها، اثرگذارترین برنامه های آبخیزداری مشخص گردید. همچنین با مقایسه تغییر مساحت کلاس های درجه رسوب دهی، ارزیابی از توزیع مکانی عملیات آبخیزداری انجام شد تا با تعیین نقاط ضعف پروژه، عملیات اصلاحی- تکمیلی پیشنهاد شود. نتایج تحقیق نشان داد امتیاز عامل فرسایش رودخانه ای با 30.8 درصد، بیشترین تأثیر را در کاهش 4.1 درصدی رسوب دهی داشته است. همچنین از مساحت کلاس درجه رسوب دهی 75-50، مقدار 8.4 درصد کم شده است که عمدتاً این شدت رسوبدهی مربوط به اراضی بالادست حوضه است. با توجه به معنی دار بودن تغییرات رسوب دهی زیرحوضه ها در سطح 0.05، نتایج حاکی از کارا بودن برنامه های آبخیزداری در کاهش رسوب دهی است. به منظور مدیریت منابع آب و خاک و اثرگذاری بیشتر برنامه های آبخیزداری در کاهش فرسایش و رسوب حوزه آبخیز هفتان، الگوی اصلاحی- تکمیلی برنامه ها شامل بانکت توأم با بادامکاری در دامنه های بحرانی، بذرپاشی و کپه کاری در دامنه های با شیب تند و عمق کم خاک، تقویت پوشش گیاهی دامنه های مارنی و همچنین پایدارسازی کناره رودخانه پیشنهاد می شود.

کلمه های کلیدی: MPSIAC- برنامه های حفاظت خاک- ارزیابی توزیع مکانی- کاهش رسوب دهی حوزه آبخیز هفتان

 

کاربرد روش ناحيه‌بندي بر‌اساس بوم‌شناسي زراعي براي تعيين خلاء عملکرد

کاربرد روش ناحیه بندی بر اساس بوم شناسی زراعی برای تعیین خلاء عملکرد گندم آبی در گروه های اقلیمی ایران

 

هادی وروانی¹، مهدی مردیان²، ناصر گنجی خرم دل³ و بهمن فرهادی بانسوله⁴

1- دانشجوي دکتري مهندسی آبیاري، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزي، دانشگاه رازي کرمانشاه.
2- دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اراك، باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، اراك.
3- استادیار گروه مهندسی آبیاري و زهکشی، دانشکده کشاورزي و منابع طبیعی، دانشگاه اراك.
4- استادیار گروه مهندسی آبیاري و زهکشی، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزي، دانشگاه رازي کرمانشاه

مجله پژوهش آب ایران، دانشگاه شهرکرد، 10(3): 11-20.

(http://journals.sku.ac.ir/page/article-frame.html?articleId=123611)

 

چکیده

توليد پتانسيل محصول زراعي از پارامترهايي است که با محاسبه آن مي‌توان خلاء عملکرد را به دست آورد و بر‌ اساس عوامل تأثيرگذار در توليد،‏ به مديريت منابع آب و خاک پرداخت. در اين پژوهش با هدف محاسبه توليد پتانسيل گندم آبي در 30 مرکز استاني کشور،‏ ابتدا با استفاده از تحليل عاملي و خوشه‌اي و با در‌ نظر گرفتن 9 پارامتر اقليمي،‏ مراکز استاني در چهار گروه طبقه‌بندي شدند. سپس با روش ناحيه‌بندي بر‌ اساس بوم‌شناسي زراعي،‏ توليد پتانسيل محصول و خلاء عملکرد تعيين شد. بر‌ اساس نتايج به دست آمده،‏ روش مذکور در مناطق گرم خشک و کم‌بارش کشور نتوانست توليد پتانسيل محصول را برآورد کند؛ اما در مناطق نيمه‌خشک تا مرطوب کشور،‏ خلاء عملکرد مشاهده شد. همچنين نتايج نشان داد که مدل از بين عوامل اقليمي،‏ بيشترين حساسيت را نسبت به ميانگين درجه حرارت دارد. اين امر سبب شده تا کمترين خلاء عملكرد در گروه‌هاي اقليمي مرطوب کم‌بارش و خشک با 15- و 27.5- درصد ديده شود. همچنين وجود اقليم معتدله در گروه اقليمي پربارش کشور سبب رشد بيشتر گونه‌ها و طولاني‌تر شدن فصل رشد شده که اين امر سبب اختلاف بين عملکرد متوسط و عملکرد پتانسيل شده است و خلاء عملكرد در استان‌هاي ساحلي شمالي کشور را به 55.8- درصد رسانده است.

واژه هاي کلیدي: تحليل عاملي و خوشه اي، تغييرات اقليمي، داده هاي هواشناسي، راندمان محصول گندم.

 

مدل سازي اثر سناريوهاي مديريت پوشش گياهي

مدل سازي اثر سناريوهاي مديريت پوشش گياهي بر پاسخ هيدرولوژيكي حوزه آبخيز قزاقلي

 

مجتبی محمدی¹؛ حسین سلمانی²؛ حامد روحانی³؛ واحدبردی شیخ⁴؛ مهدی مردیان⁵

1عضو هیات علمی گروه احیاء مناطق خشک و بیابانی، مجتمع آموزش عالی سراوان-ایران

2دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

3استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه گنبد کاووس

4دانشیار گروه آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

5دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اراک، باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، اراک، ایران

 

منبع: نشریه پژوهش های آبخیزداری؛ مقاله 6، دوره 29، شماره 4 - شماره پیاپی 113، زمستان 1395، صفحه 51-60 (http://wmrj.areo.ir/article_115319.html)

 

چکیده

ارزیابی پروژه­های حفاظت آب و خاک امروزه از بنیادی­ترین مسائلی است که به منظور افزایش کارآیی برنامه‌ریزی­های آتی طرح­های اجرایی و مدیریتی منابع طبیعی صورت می­گیرد. در این میان نبود تجهیزات لازم به منظور اندازه­گیری و ثبت تغییرات ایجاد شده در برابر پدیده­های بحران­زا نظیر سیل و فرسایش، استفاده از مدل­ها را به منظور ارزیابی سناریوهای مختلف مدیریتی در دستیابی به اهداف ضروری می­سازد. هدف این مطالعه نیز بررسی اثر سناریوهای مختلف مدیریت پوشش گیاهی بر هیدرولوژی حوزه آبخیز قزاقلی با استفاده از مدل نیمه­توزیعی SWAT می­باشد. بدین منظور با انتخاب چهار گزینه مدیریتی شامل کشت بر روی تراس، جنگل­کاری، باغ­کاری و آگروفارستری، شبیه سازی رواناب در قالب 16 سناریوی مدیریتی انجام شد. در فرآیند تبدیل بارش به رواناب برای برآورد عمق حداکثر رواناب از روش استدلالی و برای برآورد حجم رواناب از روش شماره منحنی استفاده گردید. روندیابی جریان با استفاده از روش‌ ماسکینگام و محاسبه تبخیر و تعرق با استفاده از روش پنمن- مانتیس انجام شد. طبق نتایج، حالت ترکیبی سناریوهای مدیریتی (سناریوی 16 شامل تمام گزینه­ها) بیشتر تأثیر را بر کاهش رواناب سالانه دارد؛ به­طوری که منجر به کاهش 13.15 درصدی رواناب سالانه نسبت به وضع موجود شده است. در بین سناریوهای منفرد نیز سناریوی 5 (آگروفارستری) با 11.6 درصد بیشترین تاثیر را بر کاهش رواناب داشته است. در مقیاس زمانی ماهانه نیز بیشترین تأثیر سناریوها مربوط به ماه ژوئن و ژولای (خرداد و تیر) بود که دلیل آن مصادف بودن این دوره با زمان وقوع حداکثر رشد تاج پوشش گیاهی و در نتیجه افزایش زیاد تبخیر و تعرق و کاهش رواناب است. 

کلیدواژه ها: مدیریت پوشش گیاهی؛ هیدرولوژی؛ مدل SWAT؛ حوزه آبخیز قراقلی

اولویت‌بندی دشت‌های استان مرکزی برای نصب کنتور هوشمند

اولویت‌بندی دشت‌های استان مرکزی برای نصب کنتور هوشمند با هدف مدیریت اضافه برداشت منابع آب زیرزمینی

 

مهدی مردیان^1*، رحمن کریمی²، رحیم جباری³

¹ دانشجوی دکتری آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری[e-mail]

²مدیر دفتر حفاظت و بهره‌برداری منابع آب شرکت آب منطقه‌ای مرکزی

³کارشناس انفورماتیک دفتر حفاظت و بهره‌برداری منابع آب شرکت آب منطقه‌ای مرکزی

 

چهارمین کنفرانس ملی کاربرد سامانه اطلاعات مکانی (GIS) در صنعت آب و برق، آذر ۹۶ ، اراک

 

چكيده

 اجرای پروژه نصب کنتورهای هوشمند به منظور تحویل حجمی آب به بهره‌برداران، گام موثری برای حفاظت و بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی است. در پژوهش حاضر با هدف ارائه برنامه‌های مدیریت صحیح برداشت منابع آب و نیز با توجه به محدودیت منابع مالی، اولویت‌بندی دشت‌های استان مرکزی به منظور نصب کنتورهای هوشمند انجام شده است. ابتدا معیارهای موثر مرتبط در مدیریت منابع آب دشت‌ها بر اساس نظرات کارشناسان خبره تعیین شد. سپس با استفاده از پرسشنامه زوجی بر مبنای روش تحلیل سلسله مراتبی، معیارها ارزش گذاری شدند و اهمیت دو به دوی معیارها مشخص گردید. پردازش داده‌ها با استفاده از نرم افزارهای Expert Choice و ArcGIS انجام گرفت. نتایج نشان داد بیشترین وزن متعلق به اضافه برداشت چاه‌های مجاز با 0.375 است و پس از آن کسری مخزن سالانه با وزن 0.320 قرار دارد. طبق نتایج، دشت‌های ساوه، کمیجان و نوبران در اولویت اول برای نصب کنتور هوشمند قرار دارند.

كلمات كليدي: افت سفره آب زیرزمینی، اضافه برداشت منابع آب، کنتور هوشمند، تکنیک AHP

مدل‌سازی نوسانات زمانی و مکانی سطح آب زیرزمینی

مدل‌سازی نوسانات زمانی و مکانی سطح آب زیرزمینی با استفاده از تحلیل‌گر زمین‌آمار GIS (مطالعه موردی: بلوک شراء)

 

مهدی مردیان^1*، رضا عظیمی²، محمود قدبیگی³

¹ دانشجوی دکتری آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

[e-mail]

²مدیر دفتر محیط زیست و کیفیت منابع آب شرکت آب منطقه‌ای مرکزی- دانشجوی دکتری هیدروژئولوژی دانشگاه تبریز

³ معاون حفاظت و بهره برداری منابع آب شرکت آب منطقه‌ای مرکزی

 

چهارمین کنفرانس ملی کاربرد سامانه اطلاعات مکانی (GIS) در صنعت آب و برق، آذر ۹۶ ، اراک

 

چكيده

ارزیابی مدل‌های مکان محور به منظور تصمیم‌گیری در پروژه‌های علوم آب و خاک ضرورتی انکارناپذیر است. در این پژوهش با استفاده از تحلیل‌گر زمین‌آمار در نرم‌افزار ArcGIS 10.3، نوسانات سطح آب زیرزمینی بخشی از دشت بلوک شراء مدل‌سازی شد و عوامل موثر بر تغییرات بررسی شد. ابتدا با استفاده از روش معکوس فاصله وزنی، نقشه پهنه‌بندی تغییرات سطح آب زیرزمینی     سال‌های 1394 تا 96، نسبت به سال 1390 تهیه شد. سپس با استفاده از روش‌های آماری، روند تغییرات آبدهی و بارش ترسیم و تحلیل گردید. نتایج نشان داد که از سال 1390 تا 1394، سطح آب زیرزمینی سفره پایین رفته است؛ اما از سال 1394 به بعد، افزایش سطح آب زیرزمینی مشاهده می‌شود. طبق نتایج، افزایش آبدهی رودخانه قره‌چای در دو سال اخیر اتفاق افتاده است که حجم قابل توجهی از آن، فرصت نفوذ پیدا کرده و صرف تغذیه آبخوان دشت شراء شده است. همچنین مطاطق با پروژه‌های طرح احیاء و تعادل‌بخشی، حجم صرفه‌جویی از عملیات پر و مسلوب المنفعه نمودن چاه‌های غیرمجاز معادل 2.56 میلیون مترمکعب است که در کنترل افت سفره آب زیرزمینی دشت موثر بوده است. هر چند در سال‌های آبی 96-95 و 95-94 افزایش بارش نسبت به نرمال دوره مطالعاتی مشاهده شد، اما این افزایش معنی‌دار نبود و به نظر می‌رسد بیشترین تأثیر در افزایش سطح آب زیرزمینی، مربوط به اقدامات حفاظتی باشد که در صورت تداوم، بهره‌برداری پایدار از منابع آب زیرزمینی دشت شراء را به همراه خواهد داشت.

كلمات كليدي: زمین‌آمار، مهندسی رودخانه، طرح احیاء و تعادل‌بخشی منابع آب زیرزمینی، دشت شراء